Yanıcı Toz Nedir ve Toz Patlamalarına Nasıl Sebep Olur?

27 Kasım 2020 Dergi: Kasım-2020

Yazan: Bora Şiranlı, Proje ve Satış Mühendisi, Nederman, bora.siranli@nederman.com

Patlayıcı toz olarak da bilinen yanıcı tozlar, yanıcı hammaddeler içeren üretim süreçlerinde oluşan bir yan üründür. Bu malzemeler arasında ahşap, hafif metaller, çeşitli kimyasallar ve ayrıca tahıl, baharatlar ve tütün gibi tarım ürünleri de bulunur. Özellikle daha çok tehlike arz eden boyuttaki yanıcı tozların büyük bir bölümü insan gözü için neredeyse görünmez olsa da, yanıcı toz parçacıkları birçok iş yeri ve endüstride ölümcül bir tehlike oluşturmaktadır. Koşullar oluştuğunda ortam, tozun patlayıcı olmasına, buna bağlı olarak potansiyel olarak işçi ölümlerine veya yaralanmalarına ve makinelerin ve hatta tüm tesisin tahrip olmasına neden olabilir.

Patlayıcı Toz nedir?

Toz patlamaları, yüksek konsantrasyonlu yanıcı toz partiküllerinin kapalı bir alanda hızla yanmasının getirdiği fiziksel bir sonuçtur. Bu ince parçacıklar oksijenle karıştığında, bir kıvılcım, köz metal, sigara izmariti veya başka bir ateşleme kaynağıyla temas ettiklerinde tutuşabilir. Bu hızlı yanma süreci tutuşma olarak bilinir ve yüksek basınçlı bir hava dalgasına neden olur.

Kapalı alanda oluşan bu şiddetli şok dalgası, tesisin başka bir yerindeki yanıcı tozları yerinden kaldıracaktır. Bu durum, tozu havadaki oksijenle karıştıracak ve bu da patlamayı daha da büyütecek ve potansiyel olarak ikinci bir toz patlamasını, hatta birkaç tanesini ateşleyecektir. Bu basınç dalgaları ve yangınlar tesisteki kanallar boyunca yayılırken oluşan ikinci dalgalar makinelerin veya konteynerlerin içinde meydana gelebilir. Bu noktada, insan hayatı ciddi risk altına girebilir, teçhizatın ve hatta tüm binaların tahrip olmasına sebep olabilir.

toz-patlama-pentagonuŞekil 1. Toz Patlama Pentagonu

Tipik olarak hangi endüstriyel işlemler yanıcı toz oluşturmaktadır?

Tipik olarak yanıcı toz oluşturan endüstriyel i işlemlerin bazı örnekleri, kumlama, taşlama, frezeleme, cilalama ve kesmedir. Toz kullanan 3 boyutlu baskı metotları da yanıcı toz oluşturabilmektedir.

Yanıcı tozlar, birçok endüstriyi ve çalışma ortamını etkileyen yaygın bir sorundur. Bu tozlar gözle görülebileceği gibi, kolayca tespit edilemeyen yerlerde de toplanabilirler. Bu durum, şirketlerin çalışanlarının ve tesislerinin güvenliğini sağlamak için harekete geçmesi gerektiği anlamına gelmekte olup bu risklere karşı uygun toz toplama sistemleri kurmak ve temizlik rutinlerine sahip olmak çok önemlidir. Ancak en önemlisi, toz patlamalarının ortamda bir yıkıma neden olmasını engellemek, yapılacak uygulamaların sizi ve iş arkadaşlarınızı güvende tutmasını sağlamaktır. Nederman, yanıcı tozları toplayan ve toz patlamalarının yayılmasını önleyen ürünler yapma konusunda uzun geçmişi ile uygun doğru çözümü sunmaktadır.



Söyleşi