Header Reklam
Header Reklam

'Ülkemizde Bir Birim Katma Değer Üretebilmek İçin Yüksek Düzeyde Enerji Harcanıyor'

12 Haziran 2008 Dergi: Mayıs-2007
'Ülkemizde Bir Birim Katma Değer Üretebilmek İçin Yüksek Düzeyde Enerji Harcanıyor'

Enerjinin verimli kullanımıyla ilgili yapılan araştırmalara göre Türkiye?nin dünya ortalamasından oldukça gerilerde olduğunu söyleyen EVD Genel Müdürü Ergin Kaya, bir birim katma değer üretebilmek için pek çok ülkeye göre oldukça yüksek düzeyde enerji harcandığını belirtti.

1998 yılından bu yana otomasyon sistemleri ve mühendislik hizmetleri konusunda projelendirme, devreye alma, taahhüt hizmetleri, devreye alınan/alınmış  bina yönetim sistemlerine yönelik işletme hizmeti  veren İDETEK, ayrıca enerji tasarrufuna yönelik projeler üreterek danışmanlık hizmeti veriyor ve binaların enerji denetlemesini yapıyor. Endüstriyel tesis veya binalarda enerji izleme sistemleri kuran firma, otomasyon sistemleri  ile ilgili malzemelerin satışını da gerçekleştiriyor. İDETEK ve EVD Genel Müdürü Ergin Kaya, yardımcısı Elektrik Mühendisi Ayşin Bayrakçı ile birlikte tüm bu çalışma kollarının içinde "enerji" konusunu öne çıkararak, bu alandaki çalışmalara özel çözümler sunmak amacıyla 2005 yılında İDETEK bünyesinden ayrı bir oluşumla EVD Enerji Yönetimi adında bir firma kurdu... EVD firmasının ana ve tek faaliyet alanının "enerji yönetimi ve enerji ile ilgili konular" olduğunu vurgulayan  Ergin Kaya bu alanda yapılan çalışmaları, yeni kanunun getireceklerini dergimize anlattı. 

Ülkemiz verimliliği artırırken enerji tüketimini aynı oranda artırmamayı, hatta aşağıya çekmeyi öngörüyor, çünkü büyümeyi hedefliyor...

Batı ülkeleri yaklaşık 40 yıl önce özellikle sanayide enerji verimliliği kavramına eğilmeye başladı. Sanayide enerji verimliği konusunda da Türkiye, genelde  olduğu gibi gerilerden gelmekte. Eskiden kullanılan "enerji tasarrufu" kavramı yerini "enerji verimliliği" kavramına bıraktı. Bu kavramların birbirlerinden tamamen farklı olduğunu özellikle vurgulamak istiyorum. Enerji tasarrufu; miktarı azaltmaya yönelik olarak yapılan bir hareket olmakla birlikte, enerji verimliliği; yapmaya devam etmek hatta mümkünse daha fazla yapmak ve tüketmek ama bunu yaparken de daha az birim enerji harcamak anlamına geliyor. Ülkemiz verimliliği artırırken enerji tüketimini aynı oranda artırmamayı, hatta aşağıya çekmeyi öngörüyor, çünkü büyümeyi hedefliyor.

Enerji yönetimi, akıllı mühendislik çözümleri uygulayarak enerjinin en verimli şekilde kullanılmasıdır...

İDETEK firmasının faaliyetlerinin başlıklarından biri olan  enerji verimliğine yönelik olarak 10 yıldır sürdürdüğümüz çalışmalarımızı geçen yıldan bu yana ağırlıklı olarak EVD bünyesinde yapıyoruz. Bu süreci aslında önceden gördük ve bu alanda faaliyet gösteren ayrı bir firma kurduk.  Enerji yönetimi, kısıtlama uygulamaksızın yani gerekli olan 3 ışıktan 1'ini söndürerek değil, akıllı mühendislik çözümleri uygulayarak enerjinin en verimli şekilde kullanılmasıdır. Diğer bir açıdan tesislerde enerji yönetimi,  ürün/hizmet/metrekare başına düşen enerji giderlerini enerjiyi verimli kullanarak azaltmaktır, aynı enerji ile daha çok üretim yapmaktır, kárlılığın artmasıdır. Yıllar önce sanayi sektöründe enerji verimliliğini artırmak üzere hazırlanan "Sanayi Kuruluşlarının Enerji Tüketiminde Verimliliğin Artırılması Hakkındaki Yönetmelik" gereğince, yıllık toplam enerji tüketimi 2000 Ton Eşdeğer Petrol (TEP) ve yukarısında olan tüm fabrikalar enerji yöneticisi atamakla yükümlü tutulmaktadır. Çoğu tesis bu durumun bilincinde ancak, kazançlar yüksek olduğu zaman bu kavram sadece formalite olarak kaldı ve bu görev gereğince yapılmadı.  Ne zaman işler kötü gitmeye başladı, rekabet şartları değişti, o zaman bu konu önem kazanmaya başladı. Geçtiğimiz dönemlerde bu yönde yapılan en önemli girişimi; enerji tasarrufu yaptığını iddia eden doğru veya yanlış ürünlerin satışını yapanlar  yaptı, mühendislik çalışmaları bir çok tesiste göz ardı  edildi. 

Enerji etüdü yaparken sistem bütünlüğünü anlamak ve bu bütünlük içinde verimliliği oturtmak çok önemli...

Enerji etüdü, tesis genelinde enerjinin nerelerde ve nasıl kullanıldığını, nerelerde tasarruf edilebileceğini gösteren bir araştırmadır. Bu araştırma sonucunda tesisin enerji tüketimi yönünden ne durumda olduğu değerlendirilir, enerji verimliliği fırsatları belirlenir, yatırım maliyeti, geri ödeme süresini de içeren projeler genel hatlarıyla raporda sunulur. Bir tesise girdiğimiz zaman ortalama 1 aylık çalışma yapıyoruz. Çok büyük ve komplike tesislerde bu süre 2 aya kadar uzayabiliyor. Cihazlara yönelik ölçümler yapıyor, performans ve tüketimlerini  kaydediyor, tesisin tüm projelerini inceliyoruz... Bu incelemelerin sonunda raporu yazıyoruz..  Sistem bütünlüğünü anlamak ve bu bütünlük içinde verimliliği oturtmak çok önemli....

Enerji verimlilik projelerinin kriterleri...

Çözümler cihaz veya sistem bazında ve önerilen çözümler, yatırım (devreye alma dahil) geri ödeme süresi en fazla üç yıl oluyor. Bu süreyi aşan tasarruf imkanları için proje sunulmayacaktır şeklinde bir yaklaşım gösteriyoruz. Çünkü uzun vadeli projelere ülke olarak henüz hazır olmadığımızı söylemeliyim. Eskiden sihirli, yani 6 ayda hemen geri dönüşü olan projeler isteniyordu. Bu sürede geri dönen projeler oluyordu ama fazla değil... Dünyadaki realitede 10 yıllık projeler sunulabiliyor. Bir de bu ölçekteki projeleri bulmak, onlara yönelik çalışmak daha kolay... 6 aylık proje bulmak ve bu yönde çalışmak oldukça zor.

Biz de işe başlarken 2 yıla kadar olan projeleri yatırımcıya sunmaya karar verdik. Onun dışındaki projeleri sunmadık. Şimdi yeni yeni 3-5 yıllık projeler ilgi görmeye başladı. Performans ve  taahhüt anlaşmaları yapmaya başladık. Projeler; hiç maliyetsiz (bunlar işletmeye dönük tavsiyeler olabilir), ekipman maliyetsiz (tamamen yazılım ve mühendislik çözümüyle uygulama), düşük maliyetli (sensör kullanımıyla yapılabilecek tasarruf imkanları v.b.), orta ve yüksek maliyetli (verimsiz çalışan büyük teçhizatların verimlisiyle değiştirilmesi gibi) olabiliyor.

Enerji yönetimi çalışmaları ile % 5-40 arasında enerjinin toplam maliyetine etki edilebiliyor...

Enerji taraması bittikten sonra tasarruf projelerinin uygulanmasının ve sonuçlarının takibi süreci başlar. Gerekirse spesifik ölçü aletler kullanılarak tasarrufun onaylanması sağlanır.Enerji yönetimi çalışmaları ile % 5-40 arasında enerjinin toplam maliyetine etki edilebiliyor. Bu güne kadar çalışma yaptığımız ve yapmaya devam ettiğimiz tüm tesisler oldukça iyi, bu alandaki uygulamalara önem veren, dünya standartlarındaki tesisler. Bu tesislerin bir çoğunda enerji giderlerini  ortalama % 15 aşağıya çektik. Aslında bize hep işletme aşamasında gelinirdi. Şimdi yavaş yavaş tasarım aşamasında da çalışmak, danışmanlık hizmeti almak isteyenler oluyor. Mekanik danışman, elektrik danışmanı  gibi enerji danışmanı da  tasarım aşamasında masaya oturmaya başladı. Bu gelişmenin oldukça sevindirici olduğunu söylemeliyim.


Yaptığımız çalışmaların bugünkü kanunda tanımlanmış olması bizim için çok önemli...

Ankara?da Nisan ayında düzenlenen  Enerji Verimliliği Haftası?nda bir sunum yaptık. Bu sunum için hazırlanırken 10 yıllık süreçte neler yaptığımızın bir dökümünü çıkararak, yaşanan gelişmeyi görmek ve göstermek istedik. Ortaya çok enteresan sonuçlar çıktığını söylemeliyim.  Kısaca sonucu şöyle özetleyebilirim: Öncelikle ilk yıllarda ?enerji taraması? olarak adlandırdığımız bir çalışma yapmak üzere tesislere gidiyorduk. Enerjiyi tüketiyorsunuz ama nasıl tüketiyorsunuz sorusunun yanıtı için bu çalışmayı yapıyorduk.   Dünya üzerinde yaygın olarak yapılan bu çalışmayı biz de firmalarla yapmayı talep ediyorduk. Yapılan çalışma sonucunda firmanın  enerji tüketim değerleri ortaya çıkıyor, ancak çoğu kişi bu kavramı ve önemini o yıllarda tam bilmiyordu. Bazı tesis yetkilileri merak edip ilgilenir, bazıları teknik ekibim her şeyi yapıyor şeklinde yanıt verirdi. 10 yıl içinde hizmet verdiğimiz tesisler oldukça bilinçli ve bilgili teknik kadroya sahipler.

Enerji verimliliği danışmanlığı hizmeti alacak tesislerdeki kişilerin bu denli bilinçli olmayacaklarını düşünürdük aslında... Ancak 10 yıl içinde gördük ki tam tersi bir durum söz konusu...  Aksine; bilgi almayan, ölçüm yapmayan, bilgiyi kullanmaya alışmamış tesisler bu yönde bir hizmet almayı zaten kabul etmiyorlar. Enerji Verimliliği Kanunu?na yönelik çalışmaların başlamasıyla birlikte bu tarz tesislerden de talepler gelmeye başladığını söylemeliyim. Hatta zaman zaman bu konuya ilişkin şöyle bir espride yaparım; Biz bugüne kadar kanunsuz olarak çalışıyorduk. Yaptığımız çalışmaların bugünkü kanunda tanımlanmış olması bizim için çok önemli... Çalışma yapacağımız firmalarla gizlilik anlaşması yapıyoruz. Çünkü bir çok firma üretim süreçlerinde yapılan uygulamaların rakiplerine örnek olabileceği düşüncesiyle gizli kalmasını isteyebiliyor.

Kanunun uygulanmasına yönelik kaygılarımız elbette ki var...

Yeni kanunla birlikte endüstri daha sıkı takip edilmeye başlanacak. Çünkü sınır TEP değerleri aşağıya çekildi ve tüketim değerleri ilgili kurumlara gönderilecek, konuyla ilgili sorgulama yapıldığı zaman detaylı bilgiler verilecek. Bu bilgilere göre gerekli çalışmaların yapılması istenecek. Tüketim değerleri aynı alandaki diğer tesislerle kıyaslanacak ve tüketim değerlerinin düşürülmesi veya o yönde önlem alınması istenecek. Yani bu anlamdaki çalışmalar keyfi olmaktan çıkacak. Kanuna ek olarak çıkarılacak yönetmeliklerle, yapılacak tüm çalışmalar detaylandırılacak diye düşünüyorum.

Endüstri çok komplike bir alan ve bu konuya hakim olmak çok önemli... Ticari binalar da en az endüstriyel tesisler kadar karışık. Örneğin hastaneler, oteller bir çok farklı sistemin, tesisatın bir arada olduğu ve hata kabul etmeyecek yapılar...
Kanunla birlikte "endüstride enerji verimliliği" kavramının dışına çıkılıyor. Çünkü öyle ticari binalar var ki, tüketim değerleri endüstriyel bir tesisle zaman zaman aynı hatta fazla miktarlarda... Bazı iş, alış veriş merkezleri, hastaneler bu yönde mercek altına alınacak ve onlara yönelik yaptırımlar uygulanacak. Verimlilik kavramı  bireysel olarak tüketim miktarları düşük ancak sayısal fazlalığı olan konutlara doğru ilerliyor. Evin tüketimi yüksekse düşürülmesi yönünde teşvik ve cezalar olacak. Endüstriyel tesisler, ticari binalar ve konutlarda tüketilen enerjinin verimli kullanılması sağlanacak.


Etiketler


Slider Altına