Karsan Dondurma Deposu Soğutma Sistemi Uygulaması

13 Ağustos 2008 Dergi: Temmuz 2005
Frigo Mekanik A.Ş. Proje Satış Müdürü Veysel Durlu Deponun sıcaklığının oldukça düşük olması, hacmin büyük olması ve yüksekliğin normal depolara göre fazla olması, projelendirmede ve uygulamada bazı özel çalışmaların yapılmasını gerektirdi. Tek bir çeşit ürünün depolanmasına yönelik olarak yapılan ve tüm sistemi buna göre planlanan deponun soğutma tesisatıyla ilgili projelendirme, uygulama, işletmeye alma çalışmaları Frigo Mekanik Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından yapıldı. Karsan Dondurma Deposu Soğutma Sistemi Uygulaması ile ilgili bilgileri, endüstriyel soğutma tesisleri kuran Frigo Mekanik A.Ş. 90.000 m3 hacme sahip olan, bu kadar büyük bir deponun soğutma ihtiyacının hesaplanması ve ekipman seçimi titizlikle yapılmalı...

Binanın soğutma tesisatı projesi yaklaşık bir aylık bir çalışma sonucunda hazırlandı. Binanın sıcaklığının çok düşük, alanının çok büyük olması ve depolanacak malzemenin özelliği gereği sistemde herhangi bir toleransın olmaması, bir çok binadan farklı projelendirme ve uygulama yapılmasını zorunlu kıldı.

Hazırlanan proje ve yapılan uygulama Türkiye'de ilk defa gerçekleştirildiği için, bize örnek olabilecek bir kaynak yoktu. Hacimsel olarak bu kadar büyük bir deponun soğutma ihtiyacının hesaplanması titiz ve zor bir çalışma gerektirir. Soğutma ihtiyacı; binanın konumu, inşai yapısı, taşıdığı teknik özellikler ve yapılan yalıtım uygulaması göz önüne alınarak hesaplandı. Projenin en önemli noktası, soğutma ihtiyacına bağlı olarak belirlenen, ekipmanların doğru seçilmesidir. Mekanın soğutma ihtiyacı +35 derece dış hava sıcaklığı ve 28 derece iç ortam sıcaklığı şartlarına göre 800 kW olarak bulundu. 800 kW'hk ihtiyaca göre sistem elemanlarının seçimi yapıldı. Deponun iki büyük odası ve ayrıca yükleme boşaltma alanı var.

Bu şartlardaki bir donmuş muhafaza deposu için amonyaklı, pompalı resirkülasyonlu, iki kademeli, merkezi soğutma sistemi tartışmasız en uygun alternatifdir. Dolayısı ile biz de proje çalışmalırımızı bu sisteme göre yaptık.

Soğutma kompresörleri olarak firmamızın yıllardır temsilciliğini yaptığı ve yüzlerce uygulamada başarıyla kullandığı Sabroe marka vidalı kompresörleri tercih ettik. 2 adet alçak kademe, 2 adet yüksek kademe ve her iki kademeye de yedeklik edebilecek bir adet olmak üzere toplam 5 adet vidalı tip kompresörle tesisin en ağır şartlardaki ihtiyacı emniyetli bir şekilde sağlanmış oldu. Doğal olarak gıda sektöründeki soğutma sistemlerinde her zaman sistem elemanlarını mümkün olduğunca yedeklemek gerekir.

Sistem elemanlarının bir kısmında bakım yapılması gerektiğinde yada arıza yaptığında soğutma sisteminin ürüne zarar gelmeyecek şekilde yeterli soğutma etkisini sağlayabiliyor olması gerekir.

Böyle büyük bir deponun içine konacak hava soğutucularının seçimi de en önemli konulardan biridir. Hava soğutucularının verimi ve güvenilirliği hayati öneme sahiptir. Deponun sıcaklığının çok düşük olması ve içeride sürekli büyük tonajlarda ürün bulunması dolayısı ile soğutucularda oluşabilecek herhangi bir probleme müdahale etmek çok zordur ve ürüne zarar verriski mevcuttur. Bu yüzden yıllarca birlikte çalıştığımız , güvenilirliği ve verimi kanıtlanmış; global ölçekte tanınmış ve referansları olan Güntner firmasının soğutucularını kullanmaya karar verdik. Depo boyutlarının çok büyük olması hacmin her noktasında homojen bir sıcaklığın sağlanması için özel çalışmalar yapılmasını gerektirdi. Güntner firması özel geliştirilmiş streamer adlı , hava üflemesini artırıcı bir elemanla bu ihtiyacı karşılamış oldu.

sı ve diğeri de kapalı devre sistem içerisinde kullanılan amonyağın zehirli olmasıdır. Soğutma sistemlerindeki en önemli konulardan biri, yapılan tesisin gerekli emniyet ve güvenlik şartlarına uymasıdır.

Soğutma sisteminin iki ana özelliğinden biri sistemin basınçlı olmaBu yüzden sistemin emniyeti birinci planda olan bir husus olmalıdır. Ne yazık ki ülkemizde bu konudaki zorlayıcı mekanizmalar yeterince mevcut değildir. Bağımsız danışman ya da mühendislik firmalarının devrede olmaması ya da yetersiz düzeyde olmasından dolayı kurulacak sistemlerin güvenilirliği uygulayıcı firmaların bilgi, tecrübe ve iyi niyetlerine kalmaktadır. Sistem de istenilen düzeyde emniyetin sağlanmasının önemli bir maliyeti olduğu için sistem projelendirilmesinde ve kurulumunda emniyet tedbirlerine her zaman uyulmamaktadır. Yatırımcının proje ve uygulama firması seçiminde maliyeti en önemli unsur olarak görmesi bu güne kadar gerçekleşen bir durumdur ve hatalıdır.Sistemin emniyetinin doğru projelendirmeye ilave olarak en önemli unsurlarından biri de sistem elemanlarının gerek malzeme olarak , gerek imalat tekniği olarak sistemin çalışma şartlarına uygunluğu ve bu uygunluğun bağımsız denetim kuruluşları tarafından kontrol edilip teyit edilmesi ve dokümantasyonudur.

Örnek olarak sistemde kullanılan basınçlı kaplarda , düşük sıcaklıklarda ülkemizde her zaman bulunmayan özellikte çelik şaç kullanılması gerekmektedir. Firmamız gerektiğinde bu özel saçları proje bazında yurt dışından getirtmektedir. Diğer bir örnek kullanılan çelik boruların güvenilirliğidir. Borular mutlaka sertifikalı olmalıdır. Boru kaynaklarında sertifikalı kaynakçıların kullanılması ve kaynak kalitelerinin bağımsız denetim kuruluşları tarafından tahribatsız muayene yöntemleri ile kontrol edilmesi ve belgelenmesi diğer önemli bir konudur. Soğutma sistemlerindeki emniyet konusu çok kapsamlı bir konudur ve bu söyleşi çerçevesi içerisinde bu konuya yeterince girmek mümkün değildir.

Yaptığımız uygulama emniyet açısından gerekli standartları sağlamakta olup, bunların hepsinin dokümantasyonu da yapılmıştır. Bir bilgisayarla tüm tesise hakim olmak; zaman, verim, enerji açısından büyük tasarruf sağlar ve tesisin güvenilirliğini artırır. Mekanın otomasyon sistemini kurduk. Otomasyon sistemlerinde, çok karmaşık hale getirilmeden, cihazların 24 saat rahatlıkla izlenebilirliği sağlanmalı. Ayrıca bu sistemler, acil zamanlarda manuel olarak da çalışmalı. Tüm parametrelerin takip edilebildiği, cihazlarm görülebildiği bir sistem kurulmalı. Bir bilgisayarla tüm tesise hakim olmak; zaman, verim, enerji açısından büyük tasarruf sağlar ve tesisin güvenilirliğini artırır. Deponun otomasyon sisteminde yukarıda belirttiğim tüm noktalar mevcuttur. Sistemin her noktasındaki ekipmanların çalışmasının, ısı değerlerinin, geçmişe ait verilerinin takip edilebildiği bu sistemin SCADA uygulaması ile tüm cihazları görsel olarak görüp, takip ve gerektiğinde müdahale edebilmek mümkün....

Hacimsel olarak bu kadar büyük bir deponun enerji giderlerinin minimum seviyede tutulması çok önemli... Deponun tüm sistemi otomasyona bağlı olduğu için, işletme giderinin önemli bir kısmını elektrik faturası oluşturuyor. Sistemin enerji ekonomisi anlamında verimli çalışabilmesi için, soğutma kompresörlerini frekans konvertörlü olarak kurduk. Sadece bizim kullandığımız bu uygulamayı farklı yerlerde de yaptık ve çok güzel sonuçlar aldık. Yapılan tüm uygulamalar ölçümlenebildiği için bunun yararlarım somut olarak görmek mümkün. .. Bu uygulama soğutma sisteminde kullandığımız vidalı kompresörler için geçerli..Başka türdeki kompresörler için aynı durum söz konusu olmayacak, aynı verim elde edilemeyecektir. Avrupa'nın en pahalı enerjisini kullanan bir ülke olarak, artık tüketicinin de bu konuda bilinçlendiğini ve tercihlerini daha doğru yaptığını söyleyebilirim. Bu tip mekanların motor güçleri çok yüksek olduğu için yüzde 1 bile tasarruf sağlamak, büyük kazanımlar anlamına gelir. Projelendirme sadece tesisteki soğutma sisteminin çalışması için değil, en optimum çözümü sunması için titizlikle yapılmalı, uygun ekipman seçilmeli.. Örneğin çok değişken yüklü bir tesiste vidalı kompresör kullanmak verim sağlamaz. Çünkü vidalı kompresör düşük devirde, düşük kapasitede, düşük yükte verimsiz çalışır. Bu durumda pistonlu kompresör kullanılmak daha avantajlıdır. Tesiste dengeli bir yük varsa ve çok fazla oynamıyorsa, burada vidalı kompresör kullanılabilir. Enerji tüketimi, evaporasyon sıcaklıklığı ne kadar yüksek olursa ve kondenzasyon basıncı ne kadar düşük olursa, sistem o kadar verimlidir. Bu tür bir orantı kurabilmeniz için büyük ekipman seçebilirsiniz ama bu da yatırım maliyetinizi yükseltir. Bu parametrelere göre; sistemi kurarken bir denge sağlanmalı, tüm detaylar en ince ayrıntısına kadar düşünülmelidir.

Binanın soğutma sistemi, mekanın büyüklüğünden ve sahip olduğu yapısal özelliklerinden dolayı hemen devreye alınamaz... Sistemin uygulamasının ardından, işletmeye alınmasından önce tüm cihazların temizlenmesi gerekir. Sistem bir bütündür ve bu bütün tek tek elemanlardan oluşur. Her bir cihazı tek tek kontrol etmek ileride doğacak problemlerin önüne geçmek anlamına gelir. Karsan Dondurma deposu yaklaşık üç haftada devreye alındı. Bu tür depoları hemen soğutmak mümkün değildir. Çünkü büyük bir alan hemen sıfırın altında soğutulmak isterse, mekanda donma olur ve çökme, çatlama gibi büyük hasarların meydana gelmesine yol açabilir Bu nedenle mekan, birkaç haftada kademeli olarak, içeride bulunan su buharının çıkması için bir süre sıfır derecenin üzerinde bir ısıda bekletilmeli ve yavaş yavaş soğutulmahdır. Projelendirme aşamasından işletmeye alma aşamasına kadar süren, deponun tüm soğutma sistemi çalışmaları 5 ayda tamamlandı ve Sistemin tüm kontrolleri yapılarak kullanıcıya devredildi. Sistemin servis hizmeti de bizim tarafımızdan sağlanacak.

Depo şu an 8 aydır çalışmakta ve kurduğumuz soğutma sistemi yazın sıcak günlerinde de kendini test etmiş olmaktadır. Şu ana kadar problemsiz olarak , yüksek verimde çalışan sistemin proje başlangıcındaki hedeflerimize uyduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.



Etiketler


Söyleşi