Koku Arıtımında Etkin Çözüm: Endüstriyel Tip Ozon Jeneratörleri

24 Şubat 2020 Dergi: Şubat-2020

Ozon Nedir?
Ozon gazı (O), 3 oksijen atomundan oluşan molekülleriyle renksiz bir gazdır ve atmosferin üst katmanlarında yer alır. Oksijenin allotropudur, trioksijen olarak da tanımlanır. Normal koşullarda atmosferin alt kısımlarında O3 miktarı yaklaşık 0,4 ppm değerindedir. Bununla birlikte dumanlı sisin olduğu yerlerde ozon miktarı artmaktadır. Ozonun 0,12 düzeyini aşması sağlığa zararlı kabul edilir. Ozon, gökyüzünün mavi renginin ana sebebidir. Sıvı halde lacivert renge dönüşen ozon gazı, dünyayı güneşten gelen zararlı morötesi radyasyonuna karşı korumaktadır. Atmosferin üst katmanlarında UV ışınları, alt katmanlarında yıldırım çakması sonucu oluşan elektrik akımının oksijeni parçalaması ile oluşan ozon, havanın temizlenmesinde çok önemli bir rol oynamaktadır. Ozon, gelişmiş ülkelerde gıda tekstil lojistik sağlık sektörlerinde yaygın şekilde ve alternatifsiz bir dezenfektan olarak kullanılmaktadır. Hammaddesi oksijen olan ozon depolanamayan ve stoklama imkânı olmayan tek gazdır. Ozonun stoklanamamasının sebebi Ozon gazının, bulunduğu ortamın sıcaklığı ile doğru orantılı olarak zamanla hammaddesi olan oksijene dönüşmesidir. Derin cerrahi yaraların tedavisinde etkilidir ve sağlık sektöründe tedavi amaçlı olarak kullanılmaktadır. 
Alize Mühendislik, AlphOzone ozon jeneratörleri ile değişik sektörlerde ihtiyaç duyulan koku giderimi, yüksek hava kalitesine olan ihtiyaç, havanın bakteri, virüs, küf ve sporlardan sterilize edilmesi gibi çok önemli problemlerde bu sektörlere bir çözüm aracı sunmayı amaçlıyor. AlphOzone serisi ozon jeneratörleri, en son teknoloji kullanılarak üretilmiş, muadillerine göre daha verimli modüler cihazlar olup, her türlü hava kapasitesinde dezenfeksiyon, arıtım, sterilizasyon gibi çok önemli sorunlarda tamamen çevre dostu bir çözüm aracıdır. AlphOzone, havayı ozonla temizleyen, mevcut ortamdaki oksijeni zenginleştiren, havadaki mevcut patojenleri yok eden bir cihazdır. Ozon gazı (O3) dünyada üretilebilen en güçlü dezenfektandır. Ozon, yüksek reaktivitesi sayesinde çeşitli organik ve inorganik molekül ve atomlar ile reaksiyona girerek onları oksitler. Bu reaksiyonlar sonucunda havadaki bakterileri ve mikropları etkisiz hale getirerek sterilizasyon sağlanmış olur. Reaksiyon süresini tamamladıktan sonra ozon molekülleri (O3) oksijene dönüşmeye başlar. Bu özelliği sayesinde ozon diğer dezenfektan maddelerin aksine atık madde bırakmaz ve yan ürün oluşturma riski taşımaz. AlphOzone, iş yerlerinde, barlarda, restoranlarda, kafelerde, hastanelerde yani insanın olduğu her yerde ortam havasını temizlemekte, yemek kokularını, sigara dumanını ve kokusunu yok etmektedir. Ayrıca, AlphOzone sistemde basınç kaybı yaratmaz, uygun ve düşük maliyetli fan seçiminde kolaylık sağlar, kanal içerisinden geçen gazın sıcaklık limitinde herhangi bir sınırlama yoktur.

Alışveriş Merkezlerinde Ozon Kullanımı
Yaşadığımız çağda insanlar zamanının çoğunu alışveriş merkezlerinde geçirmektedir. İklimlendirilmiş ortamlarda daha kaliteli ve temiz hava olduğu iddiasının aksine; iç mekân havası dış mekân havasından daha kirlidir. EPA tarafından listelenen ilk beş çevresel risk arasında, iç mekân havasının da olduğu belirtilmektedir. Alışveriş merkezinde kirleticiler çok fazladır. İç ortamın kontaminasyonu (bulaştırma) bakteriler, mantarlar, küf ve virüsler tarafından ortaya çıkan; havanın dolaşımıyla daha çok yayılan semptomlarla ilgilidir. Bu kirletici maddeler gözlerde tahriş, burun ve boğazın tıkanması, baş ağrısı, baş dönmesi ve yorgunluk gibi sağlık sorunlarına neden olabilir.

HVAC sistemlerinde ozon kullanımı

Alışveriş merkezlerinde başlıca kirleticiler
Birinci ve en önemli kirletici, Uçucu Organik Bileşiklerdir. Bunlar; yapı malzemeleri, temizleyiciler, plastikler, ahşap ürünleri, boyalar, halılar, parlatıcılar, oda kokuları vb.’dir. İç ortam havasında yoğun bulunması halinde alerji, astım, göz ve nazal tahriş, solunum yolları rahatsızlıklarına neden olur.
İkinci önemli faktör, karbondioksit (CO2) oranıdır. Ortamda bulunan yüksek orandaki CO2 baş ağrısı, huzursuzluk, zor nefes alma, terleme, yüksek tansiyon ve yorgunluk gibi semptomlar oluşturur.
Son olarak koku problemi, hem rahatsız edici hem de tahriş edici semptomlar oluşturur. Gıda kokuları, vücut kokuları, temizlik malzemeleri kokuları, küf ve mantarların sebep olduğu kokuların ortamdan arındırılması gerekmektedir.
Tüm bu semptomlara “Hasta Bina Sendromu” denir. Hasta bina sendromuyla ilgili; AHU sistemleri uçucu organik bileşiği seyreltmek, CO2 miktarını kabul edilebilir sınırlar içine çekmek için sistem dışından hava alır. Bu temiz hava iç kalitesini (IAQ) geliştirmek için gereklidir. Bunun ise maliyeti yüksektir. Çünkü dışarıdan alınan havanın oda sıcaklığına kadar soğutulması gerekir. Dışarıdan sisteme alınan taze havanın bir maliyeti vardır ve enerji tüketimini artırır. Yaklaşık olarak 150 cfm taze havanın soğutulması 1 ton soğutma yükü gerektirecektir. 
ASHRAE, 1894 yılında kurulmuş olan bina tesisat sistemleri, enerji verimliliği, iç hava kalitesi sürdürülebilirlik alanlarında çalışan ve standartlar oluşturan bir dernektir. ASHRAE iç ortam havasındaki kimyasal kirleticiler giderilirse dışarıdan alınan temiz havadaki azalmayı onaylar.
Ozon Jeneratörleriyle Uçucu Organik Bileşim oksidasyonu temiz havadan alınan oksijenle değil, ozon tarafından yapılır. Ozon oksijenden daha güçlü bir oksitleyici ajandır. Daha güçlü bir oksidan ortamda varsa daha az güçlü oksidan oksidasyon yapamaz. Böylece temiz havanın oksijeni korunur. Temiz hava girişi azalır. Taze hava ihtiyacı kişi başına 5 cfm’ye veya altına düşer.
Ozon Jeneratörleri alışveriş merkezlerinde, hotellerde, HVAC sistemlerinin kullanıldığı tüm ortamlarda iç mekan hava kalitesini iyileştirmek ve enerji verimliliğini sağlamak için daha sıklıkla kullanılmaya başlamıştır. Ozon kullanımıyla, enerji tüketimini en aza indirirken bununla beraber ASHRAE standartlarına uygun iç ortam hava kalitesine ulaşılır.
Alışveriş merkezlerinin kullanması zorunlu olan temiz hava alımını azaltmak ve enerji tasarrufu için kontrollü ozon enjeksiyonu gereklidir.

Alışveriş merkezlerinde yemek kokularının giderilmesi için ozon
Self-servis yemek alanları, onlarca satıcının aynı anda yiyecek faaliyetlerini hazırlaması ve servis etmesi, alışveriş merkezinin her yerinde koku oluşmasına, yayılmasına neden olur. Kokunun dezenfekte edilmemesi halinde yemek kokuları, bulaşık küfleri ve çöplerden gelen küflerin oluşturduğu kokular koku yükünü artırır. Aynı zamanda bu kirleticiler HVAC sistemine girerek alışveriş merkezinin genel havasına yayılır.
Ozon jeneratörleri, bu kokulardan kurtulmanın en iyi yoludur. Kullanımı kolaydır, az bakım gerektirir ve yıllarca dayanır. Ozon; küf, duman, ter, çöp ve yiyeceklerden kaynaklanan kokuların arındırılmasında kullanılacak en iyi dezenfektandır.
Koku sorununu önlemek için HVAC-AHU kanalına ozon jeneratörleri kurulabilir. Hem pişirme kokusu azalır hem de genel havalandırma sistemine yayılma şansı olmadan yağ birikimi önlenir.
HVAC sisteminde ozon jeneratörü kullanımı sadece kokuyu dezenfekte edip iç hava kalitesini iyileştirmez. Aynı zamanda enerji tüketiminde %20’ye kadar tasarruf sağlar.

Alışveriş merkezlerinde tuvalet kokusunun giderilmesi için ozon
Tuvaletler alışveriş merkezlerinin tercih edilmesi için büyük etkiye sahiptir. Tuvaletlerin hem hijyenik olması hem de tuvaletlerde koku sorununun yaşanmıyor olması gerekir. Genel tuvaletlerde ozon kullanımı, bakteri ve küf oluşumunu engeller. Genel tuvaletlere yerleştirilecek olan ozon jeneratörleri; düşük bakteri seviyesini korur, kokuları gidererek misafirler için mümkün olan en hijyenik ortamı yaratır. Tuvalet kokularını etkisiz hale getirir.

Alışveriş merkezlerinde çöp odaları kokusunun giderilmesi için ozon
Alışveriş merkezlerinde çöp odaları, çok yüksek koku alanıdır ve çoğu kimyasalın çözemeyeceği kadar zor kokulardır. Çöp kutuları, çöp kompaktörleri, çöpler haznesinden çıkartıldıktan sonra bile sürekli kalıcı kokulara sahiptir. Çoğu kimyasal temizleme ve hava temizleme ürünleri, çöp kokusunun aktif giderilmesi konusunda çözüm üretememektedir. Çöp odalarında ozon jeneratörlerinin kullanılması, çöp kokusunun giderilmesinde ideal çözümdür. Odaya ozon jeneratörü kurulmasıyla hava kontrol ünitesi kanalları ve egzoz takılması ihtiyacı azalır.

Ticari Mutfaklarda Ozon Kullanımı
Modern ticari mutfak, yüksek yangın güvenliği seviyesine sahip, daha iyi bir çalışma ortamı sunan, mutfakta, işletme içinde ve çevresinde hiç koku bırakmayan, daha az bakım masrafı olan bir mutfaktır. Modern bir mutfağa doğru atılan önemli bir adım, sıcak, kokulu ve yağlı mutfak egzoz havasının etkin şekilde işlenmesidir. 
Ozon, egzoz havasında ve egzoz havalandırmasında yüzeylerdeki daha küçük yağ parçacıklarını ve gaz yağlarını etkili bir şekilde parçalayan güçlü bir oksidandır (klor gibi). Ozonlama, mutfak havalandırması çalışırken egzoz havasının sürekli arıtılmasını sağlar. Ozon, asgari bakım gerektiren güvenilir ozon jeneratörleri tarafından üretilir.
Egzoz havasındaki gres ve yağların verimli ve sürekli bir şekilde çıkarılması birçok fayda sağlar. Yangın güvenliği artar, kokular azalır ve havalandırma kanallarının temizlenmesi sıklığı azalır. Manüel temizlik önemli ölçüde daha az zaman alır.
Alize Mühendislik’in ozon sistemleri, düşük bakım ve denetim gerektirir ve ısı düzgün bir şekilde geri kazanılırsa yatırımın geri dönüşü genellikle iki-üç yıl kadar kısa olur. Yüksek yangın güvenliği ve verimli enerji geri kazanımının yanı sıra, ozon jeneratörlerinin kullanılmasının ana nedeni kokudur. Sürekli ve güvenilir bir şekilde ozonla havanın saflaştırılması, pişirme dumanı emisyonunu önemli ölçüde azaltır.

Kaynak: Endüstriyel Tip Ozon Jeneratörleri Bülten 1&2, Alize Mühendislik, http://alphozone.com/ 



Söyleşi